Μεταπολίτευση: Από την αποκατάσταση της δημοκρατίας στην οικονομική κρίση;

Περιοδικό Historein/Iστορείν

και

Professur Neogräzistik-Freie Universität Berlin


ΕΠΙΣΤΗΜΟΝΙΚΟ ΣΥΝΕΔΡΙΟ

14-15 Δεκεμβρίου 2012

Μεταπολίτευση: Από την αποκατάσταση της δημοκρατίας στην οικονομική κρίση;

Μέχρι πρόσφατα, η Μεταπολίτευση θεωρούνταν μια επιτυχημένη περίπτωση οικοδόμησης ενός άρτιου δημοκρατικού συστήματος. Σύμφωνα με αυτή την οπτική, η μετάβαση από την δικτατορία στη δημοκρατία έγινε με άψογο τρόπο και η περίοδος που ακολούθησε αποτέλεσε την εποχή πολιτικών, κοινωνικών και οικονομικών κατακτήσεων που προοιώνιζαν ένα καλύτερο μέλλον (εκδημοκρατισμός, αναδιανεμητικές πολιτικές, οικοδόμηση κράτους πρόνοιας, διεύρυνση των μεσαίων στρωμάτων, άνοδος του βιοτικού επιπέδου). Με την εκδήλωση όμως της οικονομικής κρίσης, κυριάρχησε στη δημόσια σφαίρα ένας λόγος σύμφωνα με τον οποίο η «κουλτούρα» της Μεταπολίτευσης ευθύνεται για όλα τα κακώς κείμενα της ελληνικής κοινωνίας από το 1974 και μετά: τις πελατειακές σχέσεις, τη συντεχνιακή οργάνωση του κράτους και της οικονομίας, τα φαινόμενα βίας, τη δημοσιονομική εκτροπή, τη διαφθορά, τον λαϊκισμό. Ορισμένες από αυτές τις κριτικές είχαν εμφανιστεί και νωρίτερα αλλά όχι με την ίδια ένταση. Πρόκειται για μια νέα ανάγνωση της πρόσφατης ιστορίας η οποία πριμοδοτεί τις αρνητικές κρίσεις, θέτοντας υπό καθολική αμφισβήτηση και όσα μέχρι πρόσφατα θεωρούνταν επιτεύγματα.

Οι εξελίξεις αυτές επαναφέρουν στο προσκήνιο την ανάγκη της μελέτης της Μεταπολίτευσης, πέρα από τις στερεοτυπικές κριτικές και τις ηγεμονικές αφηγήσεις που προτείνει η παρούσα κρίση, στο πλαίσιο ενός ευρύτερου αναστοχασμού για την πρόσφατη ιστορία μας. Καίρια είναι τα ερωτήματα που σχετίζονται με την χρονική οριοθέτηση της Μεταπολίτευσης, τις διαφορετικές εννοιολογήσεις της και τις εσωτερικές της τομές. Ήταν η Μεταπολίτευση μια πολιτειακή μεταβολή, μια μεταβατική περίοδος ή ένα ιστορικό πλαίσιο «μακράς διάρκειας»; Ποιά είναι η ιδρυτική στιγμή της, ποια τα ποιοτικά χαρακτηριστικά της και πώς μπορούμε να κρίνουμε αν έχει επέλθει το (αενάως) φημολογούμενο τέλος της; Χαρακτηρίζεται η Μεταπολίτευση από πολιτική, οικονομική, κοινωνική ή πολιτισμική ομοιογένεια και εάν όχι, μήπως θα έπρεπε να εισάγουμε μια περισσότερο αναστοχαστική περιοδολόγηση; Τι συμπεράσματα θα προέκυπταν από μια ανάλυση που θα συνδύαζε τα κοινωνικο-οικονομικά μεγέθη με τις πολιτισμικές πρακτικές, τις συλλογικές συμπεριφορές αλλά και την ανάδυση νέων κοινωνικών υποκειμένων στην Ελλάδα των τελευταίων σαράντα χρόνων; Τι είδους συνέχειες και ασυνέχειες παρατηρούνται σε σχέση με το παρελθόν και ποιες είναι οι τομές; Πώς μπορούμε να φωτίσουμε τους μετασχηματισμούς του πολιτικού τοπίου από το 1980 και μετά αλλά και την αλληλεπίδραση μεταξύ κουλτούρας και πολιτικής; Τι ρόλο έπαιξαν στις ιστορικές εξελίξεις αλλά και πώς επιδρούν στη συγχρονία μας η πτώση του υπαρκτού σοσιαλισμού, τα μεταναστευτικά ρεύματα, οι μετασχηματισμοί της Ευρωπαϊκής Ένωσης, η παγκοσμιοποίηση, οι αναδυόμενες οικονομίες; Τέλος, πώς μπορούμε να εντάξουμε το φαινόμενο της Μεταπολίτευσης σε ένα ευρύτερο πλαίσιο μεταβάσεων και μετασχηματισμών και να το εξετάσουμε σε σύγκριση με την διεθνή εμπειρία;

Θεωρώντας ότι βρισκόμαστε στην αρχή μίας τέτοιας συζήτησης και θέλοντας να διευρύνουμε τον προβληματισμό της, οργανώνουμε επιστημονικό συνέδριο στην Αθήνα με τον τίτλο Μεταπολίτευση: Από την αποκατάσταση της δημοκρατίας στην οικονομική κρίση; στις 14-15 Δεκεμβρίου 2012.

20 χρόνια Ιστορείν - ΑΝΑΖΗΤΗΣΕΙΣ ΚΑΙ ΠΡΟΣΑΝΑΤΟΛΙΣΜΟΙ ΣΤΗ ΘΕΩΡΙΑ ΤΗΣ ΙΣΤΟΡΙΑΣ ΚΑΙ ΤΩΝ ΚΟΙΝΩΝΙΚΩΝ ΕΠΙΣΤΗΜΩΝ ΤΑ ΤΕΛΕΥΤΑΙΑ 20 ΧΡΟΝΙΑ

Ιστορικό Αρχείο του Πανεπιστημίου

Σκουφά 45, Κολωνάκι

16-17 ΔΕΚΕΜΒΡΙΟΥ 2011

Οργανωτική Επιτροπή

Πολυμέρης Βόγλης, Έφη Γαζή, Δήμητρα Λαμπροπούλου,

Αντώνης Λιάκος, Μήτσος Μπιλάλης, Αθηνά Συριάτου

Γραμματεία: Μάνος Αυγερίδης

manosavgeridis@yahoo.com

Σκεπτικό της συνάντησης

Τι συνέβη στην θεωρία της ιστορίας, των ανθρωπιστικών και κοινωνικών επιστημών κατά την τελευταία εικοσαετία; Πρόκειται για μια χρονική περίοδο που ξεκινάει με το τέλος του υπαρκτού σοσιαλισμού και την ανάδυση του μετα-κομμουνιστικού κόσμου το 1989, απλώνεται στην εποχή του φόβου που εγκαινίασε ο «Πόλεμος κατά της τρομοκρατίας» μετά την 11η Σεπτεμβρίου 2001, σφραγίζεται από την κρίση τροφίμων και την χρηματοπιστωτική κρίση του 2008 εν μέσω της οποίας ζούμε. Διαβαίνει από τον ένα αιώνα στον άλλο αλλά και από τη μια χιλιετία στην άλλη απλώνοντας τα δίκτυα της παγκοσμιοποίησης όλο και περισσότερο, αλλάζοντας κέντρο βάρους καθώς νέες οικονομίες και νέοι μηχανισμοί εξουσίας αναδύονται, προκαλώντας σταθερά την ηγεμονία της «Δύσης». Σημαδεύεται από τεχνο-επιστημονικές εξελίξεις που επηρεάζουν καταλυτικά τον ανθρώπινο βίο και την ανθρώπινη υπόσταση, τη συνθήκη της γνώσης και της επικοινωνίας, το περιβάλλον, την μαζική κουλτούρα. Πώς αποτυπώνονται αυτές οι μεταιχμιακές αλλαγές στην ιστορική σκέψη αλλά και πώς μετασχηματίζουν και μετατοπίζουν τα ερευνητικά ενδιαφέροντα στην ιστορία και στις ανθρωπιστικές και κοινωνικές επιστήμες; Ποιες ιδέες, ποιες τάσεις, ποιες μέθοδοι και ποια θέματα αναδεικνύονται στο πλαίσιο των θεωρητικών αναζητήσεων και των νέων προσανατολισμών μέσα σε ένα μεταβαλλόμενο κόσμο;

Το εργαστήριο έχει ως στόχο την κριτική διερεύνηση του θεωρητικού στοχασμού στην ιστορία και στις ανθρωπιστικές και κοινωνικές επιστήμες κατά την τελευταία εικοσαετία με κεντρικούς άξονες:

Ημερίδα ' Το Φύλο στην Ιστορία: Αποτιμήσεις & Παραδείγματα' - Σάββατο, 12 Νοεμβρίου 2011, 10.00 π.μ. - Νέο Αμφιθέατρο Πανεπιστημίου Αθηνών (Προπύλαια)

Σάββατο 12 Νοεμβρίου 2011

10.00'                  [Καλωσόρισμα από την Οργανωτική Επιτροπή ]

ΙΣΤΟΡΙΟΓΡΑΦΙΚΕΣ ΑΠΟΤΙΜΗΣΕΙΣ 

ΑΠΟ ΤΗ ΣΚΟΠΙΑ ΤΟΥ ΦΥΛΟΥ

10.10’- 11.10’ [ Α’ συνεδρία ] 

Συντονίστρια: Ποθητή Χαντζαρούλα

Ανδρονίκη Διαλέτη, Όψεις του ανδρισμού στην Ευρώπη της πρώιμης νεότερης περιόδου (15ος-18ος αι.)

Δήμητρα Βασιλειάδου, Όταν η ιστορία της οικογένειας συνάντησε την ιστορία του φύλου 

Λήδα Παπαστεφανάκη, Ανάμεσα στην ιστορία της εκβιομηχάνισης και την ιστορία της εργασίας, η οπτική του κοινωνικού φύλου

11.10’- 11.40’ [ Συζήτηση ]

11.40’- 12.00’ Διάλειμμα - Καφές

12.00’- 12.40’ [ Β’ συνεδρία ] 

Συντονίστρια: Σιδηρούλα Ζιώγου-Καραστεργίου

Κατερίνα Δαλακούρα, Ιστορία της εκπαίδευσης και φύλο στη σύγχρονη ελληνική ιστοριογραφία: μια πρώτη αποτίμηση 

Μαρία Ρεπούση, Σχολική ιστοριογραφία και φύλα: από το κείμενο στα υποκείμενα

13.00’- 13.10’ Διάλειμμα

ΠΑΡΑΔΕΙΓΜΑΤΑ ΑΠΟ ΤΗΝ ΕΛΛΗΝΙΚΗ ΙΣΤΟΡΙΑ

13.10’- 14.10’ [ Γ’ συνεδρία ] 

Συντονίστρια: Ειρήνη Ριζάκη

Μαρία Πρέκα, Αρσακειάδες δασκάλες (1880-1913): ρητές και άρρητες οικογενειακές διαδρομές

Έφη Κάννερ, Διακοινοτικές σχέσεις, έμφυλα πρότυπα και γυναικείες συλλογικές παρεμβάσεις στα Βαλκάνια από το β’ μισό του 19ου αιώνα ως και το Μεσοπόλεμο

Δήμητρα Σαμίου, Αποκτώντας την (πολιτική) ιδιότητα του πολίτη: ιστορικές αναζητήσεις για τον έμφυλο χαρακτήρα των πολιτειακών θεσμών

14.10’ - 14.40’ [ Συζήτηση ]

14.40’- 16.00’ Μεσημεριανό διάλειμμα

16.00’- 17.00’ [ Δ’ συνεδρία ] 

Συντονίστρια: Πελαγία Μαρκέτου 

Γιάννης Γιαννιτσιώτης, Έμφυλες γεωγραφίες του «ελεύθερου χρόνου»: το Φάληρο και η πόλη του Πειραιά στις αρχές του 20ού αιώνα

Ελένη Φουρναράκη, Κατασκευάζοντας το ελληνοπρεπές σώμα: έμφυλες και ταξικές σημασιοδοτήσεις της σωματικής αγωγής και της εθνικής ταυτότητας (τέλη 19ου – αρχές 20ού αιώνα)

Γλαύκη Γκότση, Το ανδρικό γυμνό στην ελληνική τέχνη του 19ου και των αρχών του 20ού αιώνα: ζητήματα αισθητικής, σεξουαλικότητας και εξουσίας

17.00’ - 17.30’ [ Συζήτηση ]

17.30’ - 17.45’ Διάλειμμα

ΤΟ ΦΥΛΟ ΣΤΗ ΜΕΛΕΤΗ ΤΗΣ ΝΕΟΤΕΡΗΣ ΚΑΙ 

ΣΥΓΧΡΟΝΗΣ ΕΛΛΗΝΙΚΗΣ ΚΟΙΝΩΝΙΑΣ: ΑΝΤΙΣΤΑΣΕΙΣ, ΕΠΙΚΟΙΝΩΝΙΕΣ, ΔΙΑΣΤΑΥΡΩΣΕΙΣ

17.45’ - 19.15’ [ Στρογγυλό Τραπέζι ] 

Συντονίστρια: Έφη Αβδελά 

Ντίνα Βαΐου, Ευθύμιος Παπαταξιάρχης, 

Αγγέλικα Ψαρρά

19.15’ - 20.00’ [ Συζήτηση - Κλείσιμο της Ημερίδας ]

[ΙΣΤΟΡΙΚΟΙ ΓΙΑ ΤΗΝ ΕΡΕΥΝΑ ΣΤΗΝ ΙΣΤΟΡΙΑ ΤΩΝ ΓΥΝΑΙΚΩΝ ΚΑΙ ΤΟΥ ΦΥΛΟΥ]

Οργανωτική Επιτροπή: Δήμητρα Βασιλειάδου, Νάσια Γιακωβάκη, Γλαύκη Γκότση, Ανδρονίκη Διαλέτη, Δήμητρα Σαμίου, Ελένη Φουρναράκη